Na Iddy Mkwama
MATAIFA makubwa duniani hayajengi viwanja vya michezo kwa lengo la kushinda mechi pekee. Hujenga miundombinu ya michezo kama nyenzo ya kukuza uchumi, kuvutia uwekezaji na kujitangaza Kimataifa.
Ndiyo maana mradi wa AFCON City unaojengwa Fumba, Zanzibar, haupaswi kutazamwa kama maandalizi ya AFCON 2027 pekee, bali kama uwekezaji wa kimkakati wenye uwezo wa kuibadilisha Zanzibar kuwa kitovu kipya cha biashara, utalii na uwekezaji katika Afrika Mashariki.
Historia inaonyesha kuwa nchi zilizofanikiwa kutumia matukio makubwa ya michezo kama kichocheo cha maendeleo zimepata faida zinazodumu kwa miongo mingi kuliko muda wa mashindano yenyewe.
Mfano unaojulikana zaidi ni Qatar. Serikali ya nchi hiyo iliwekeza zaidi ya Dola za Marekani Bilioni 220 katika maandalizi ya Kombe la Dunia la FIFA 2022.
Uwekezaji huo haukuishia kwenye viwanja vya mpira pekee, bali ulijumuisha reli ya kisasa (Doha Metro), barabara, viwanja vya ndege, hoteli, hospitali na miji mipya.
Kwa mujibu wa FIFA, zaidi ya mashabiki Milioni 3.4 walihudhuria mechi za Kombe la Dunia, huku zaidi ya wageni Milioni 1.4 wakiingia nchini Qatar wakati wa mashindano.
Sekta ya utalii, hoteli, usafiri na biashara ilipata mapato makubwa, huku nchi hiyo ikijitangaza upya kama kitovu cha mikutano, biashara na utalii wa Kimataifa.
Ingawa, Zanzibar haiwezi kuwekeza kwa kiwango cha Qatar, falsafa ni ileile: kujenga miundombinu ambayo itaendelea kuingiza mapato hata baada ya filimbi ya mwisho ya AFCON.
Mwaka 2010, Afrika Kusini iliandaa Kombe la Dunia la FIFA kwa kutumia zaidi ya Dola za Marekani Bilioni 3.5 katika kuboresha viwanja, barabara, viwanja vya ndege na mifumo ya usafiri.
Tathmini mbalimbali zinaonyesha kuwa zaidi ya wageni 300,000 walitembelea nchi hiyo wakati wa mashindano, huku sekta ya utalii ikinufaika kwa kiasi kikubwa.
Uwanja wa Cape Town Stadium, Moses Mabhida Stadium na miundombinu mingine bado inatumika kwa mashindano ya Kimataifa, matamasha, mikutano na shughuli za utalii.
Somo kwa Zanzibar ni kwamba mafanikio ya AFCON City hayatapimwa kwa siku za mashindano pekee, bali kwa namna ambavyo miundombinu hiyo itaendelea kutumiwa kwa miaka 20 au 30 ijayo.
Zanzibar inaweza kupata nini?
Kwanza, ongezeko la utalii. Sekta hii tayari inachangia sehemu kubwa ya uchumi wa Zanzibar. AFCON italeta maelfu ya mashabiki, wanahabari, wawekezaji, viongozi wa CAF na FIFA pamoja na wafanyabiashara kutoka Mataifa mbalimbali.
Kila mgeni anayefika Zanzibar hutumia fedha katika hoteli, migahawa, usafiri, bidhaa za utamaduni na huduma nyingine. Hii ina maana kuwa fedha za wageni zitaingia moja kwa moja kwenye uchumi wa ndani.
Pili, ajira kwa maelfu ya wananchi
Mradi wa AFCON City unahitaji wahandisi, mafundi, wachoraji, mafundi umeme, madereva, wasambazaji wa vifaa na wataalamu mbalimbali wakati wa ujenzi.
Baada ya kukamilika kutahitajika mameneja wa viwanja, wahudumu wa hoteli, walinzi, watalii waongoza wageni, wahudumu wa afya, mafundi wa matengenezo na wataalamu wa masoko.
Hivyo, mradi huu unaweza kuwa chanzo kikubwa cha ajira za moja kwa moja na zisizo za moja kwa moja.
Tatu, ongezeko la uwekezaji. Wawekezaji hupendelea maeneo yenye miundombinu bora. Barabara mpya, huduma za maji, umeme wa uhakika, mawasiliano ya kisasa na mazingira mazuri ya biashara yataifanya Fumba kuwa moja ya maeneo yanayovutia zaidi kwa uwekezaji wa hoteli, nyumba za kisasa, vituo vya biashara, hospitali binafsi na taasisi za elimu.
Nne, kupanda kwa thamani ya ardhi
Uzoefu wa nchi nyingi unaonyesha kuwa miradi mikubwa huongeza thamani ya ardhi inayozunguka eneo husika.
Wananchi wa Fumba na maeneo ya jirani wanaweza kunufaika kupitia ongezeko la thamani ya mali zao pamoja na fursa mpya za biashara.
Tano, kuongezeka kwa mapato ya Serikali
Kadri biashara zinavyoongezeka ndivyo mapato ya kodi yanavyoongezeka.
Fedha hizo zinaweza kuelekezwa kuboresha shule, hospitali, maji safi, huduma za jamii na miradi mingine ya maendeleo.
Pamoja na fursa zote hizi, historia inaonyesha kuwa baadhi ya nchi zimejenga viwanja vikubwa ambavyo baadaye vimekuwa “tembo weupe”—miundombinu ghali isiyotumika ipasavyo.
Ndiyo maana, Zanzibar inapaswa kuandaa mpango wa matumizi ya AFCON City baada ya mashindano. Uwanja na miundombinu yake vitumike kwa ligi za ndani, mashindano ya CAF, matamasha ya Kimataifa, makongamano, maonesho ya biashara na shughuli nyingine zinazozalisha mapato.
AFCON 2027 itadumu kwa takribani mwezi mmoja, lakini AFCON City inaweza kuitumikia Zanzibar kwa zaidi ya miaka hamsini.
Qatar ilitumia Kombe la Dunia kujitangaza duniani. Afrika Kusini iliboresha miundombinu yake kupitia Kombe la Dunia. Morocco inatumia michezo kama daraja la ukuaji wa uchumi na uwekezaji.
Iwapo Zanzibar itasimamia vizuri mradi wa AFCON City, itanufaika si kwa kushuhudia mechi nzuri pekee, bali kwa kujenga uchumi mpya unaotegemea utalii wa michezo, biashara, uwekezaji, ajira na huduma za kisasa.
Kwa maneno mengine, AFCON inaweza kuisha mwaka 2027, lakini faida za AFCON City zinaweza kuendelea kuonekana hadi kizazi kijacho.
About the Author
